เว็บไซต์นี้เป็นเว็บไซต์สากลสำหรับบุคคลที่ใช้ภาษาอังกฤษและพำนักอยู่ในประเทศใดก็ตาม เนื้อหาบนเว็บไซต์นี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลและความรู้เท่านั้น และไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดแทนคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์

บทบาทของโปรตีโอไกลแคน

 

ตลอดระยะเวลา 45 ปีที่ผ่านมา มีการศึกษาวิจัยอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับรูขุมขน หน้าที่เฉพาะและวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผม โดยมีหลักฐานทางคลินิกยืนยันว่าโปรตีโอไกลแคน ซึ่งเป็นโปรตีนชนิดหนึ่ง มีบทบาทสำคัญในการควบคุมวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมให้เป็นปกติ


วงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมตามปกติประกอบด้วย 3 ระยะ ได้แก่ ระยะเจริญเติบโต (Anagen) ระยะเปลี่ยนผ่าน (Catagen) และระยะพัก (Telogen)

1ระยะเจริญเติบโต

ระยะเวลาโดยเฉลี่ย: 3 ปี


ในระยะแรกของวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมตามปกติ หรือระยะ Anagen (ระยะเจริญเติบโต) เส้นผมประมาณ 85–90% อยู่ในช่วงการเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่องในแต่ละช่วงเวลา


โปรตีโอไกลแคนมีบทบาทสำคัญในการรักษาสภาพแวดล้อมภายในรูขุมขนให้สมดุล เพื่อช่วยให้เส้นผมคงอยู่ในระยะเจริญเติบโต (Anagen) ได้ตลอดระยะเวลา และลดความเสี่ยงของการหลุดร่วงก่อนเวลาอันควร

2ระยะเปลี่ยนผ่าน

ระยะเวลาโดยเฉลี่ย: 1–2 สัปดาห์


ในขณะที่รูขุมขน 85–90% อยู่ในระยะเจริญเติบโต (Anagen)  รูขุมขนประมาณ 1% อยู่ในระยะเปลี่ยนผ่าน (Catagen)


ในระยะเปลี่ยนผ่าน (Catagen) เดอร์มัล ปาปิลลา (Dermal papilla) ซึ่งเป็นโครงสร้างที่ทำหน้าที่หล่อเลี้ยงเส้นผมจะแยกออกจากรูขุมขน ส่งผลให้ระยะเจริญเติบโต (Anagen) สิ้นสุดลง การเปลี่ยนจากเจริญเติบโต (Anagen) ไปสู่ระยะเปลี่ยนผ่าน (Catagen) ถูกกระตุ้นโดยระดับโปรตีโอไกลแคนที่ลดลงตามธรรมชาติ ซึ่งนำไปสู่การถดถอยของรูขุมขน

3ระยะพัก

ระยะเวลาโดยเฉลี่ย: 3–4 เดือน


ในขณะที่รูขุมขนส่วนใหญ่อยู่ในระยะเจริญเติบโต (Anagen) หรือระยะเปลี่ยนผ่าน (Catagen) รูขุมขนประมาณ 10–15% อยู่ในระยะพัก (Telogen) ในแต่ละช่วงเวลา


ในระยะ Telogen เส้นผมที่เจริญเติบโตจนถึงศักยภาพสูงสุดแล้วจะอยู่ในสภาวะไม่มีกิจกรรมภายในรูขุมขนจนกระทั่งหลุดร่วง จากนั้นรูขุมขนจะสร้างเส้นผมเส้นใหม่และเริ่มระยะ Anagen รอบใหม่ ซึ่งเป็นการครบรอบของวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมตามปกติ การเปลี่ยนจากระยะเจริญเติบโต (Anagen) ไปสู่ระยะพัก (Telogen) เกิดขึ้นเมื่อระดับโปรตีโอไกลแคนลดลงต่ำกว่าระดับวิกฤต และการฟื้นตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปมีความสำคัญต่อการกระตุ้นให้กลับเข้าสู่ระยะ Anagen

มีหลักฐานทางคลินิกที่ระบุว่าโปรตีโอไกลแคนหลายชนิด ได้แก่ เวอร์ซิแคน (Versican), ซินดีแคน (Syndecan) และ ดีโคริน (Decorin) มีบทบาทสำคัญในการรักษาวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมให้เป็นปกติ

ผลของโปรตีโอไกลแคนต่อสัญญาณการเจริญเติบโตของเส้นผม

1ระยะเจริญเติบโต

วงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมถูกควบคุมโดยความสมดุลระหว่างโปรตีน Wnt ซึ่งส่งเสริมการเจริญเติบโต และตัวยับยั้งของโปรตีนดังกล่าว คือ Dkk1 ความสมดุลนี้ไม่เพียงกำหนดว่าเส้นผมจะเจริญเติบโตหรือไม่ แต่ยังมีผลต่อระยะเวลาที่เส้นผมอยู่ในแต่ละช่วงของวงจรการเจริญเติบโต

 

2ระยะเปลี่ยนผ่าน

เมื่อการสนับสนุนจากโปรตีโอไกลแคนลดลง การส่งสัญญาณของ Dkk1 จะมีอิทธิพลมากขึ้น ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนเข้าสู่ระยะ Catagen ซึ่งเป็นระยะเปลี่ยนผ่านช่วงสั้น ๆ ที่มีการถดถอยของรูขุมขนและการหยุดการเจริญเติบโต ในระยะนี้ เส้นผมจะแยกออกจาก dermal papilla

3ระยะพัก

หลังจากระยะเปลี่ยนผ่าน (Catagen)  รูขุมขนจะเข้าสู่ระยะพัก (Telogen) ซึ่งเป็นระยะพักที่มีระยะเวลาปานกลาง ในช่วงระยะพัก (Telogen) จะไม่มีการเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง และในที่สุดเส้นผมจะหลุดร่วง ซึ่งกระตุ้นให้เกิดการทำงานของสัญญาณ Wnt อีกครั้ง ทำให้รูขุมขนสามารถกลับเข้าสู่ระยะ Anagen และเริ่มวงจรการเจริญเติบโตรอบใหม่


ด้วยการคงการทำงานของ Wnt และต่อต้านการทำงานของ Dkk1 โปรตีโอไกลแคนจึงช่วยยืดระยะเจริญเติบโต (Anagen) ลดระยะเวลาที่อยู่ในช่วงถดถอย และช่วยรักษาสมดุลที่เหมาะสมระหว่าง Anagen, Catagen และ Telogen ซึ่งเรียกว่า วงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมตามปกติ

ผลของโปรตีโอไกลแคนต่อสัญญาณการเจริญเติบโตของเส้นผม

ภาวะผมร่วงและความผิดปกติของการเจริญเติบโตของเส้นผมสามารถอธิบายได้จากความเข้มข้นของโปรตีโอไกลแคนที่ควบคุมการเจริญเติบโตของเส้นผมซึ่ง ‘ต่ำกว่าปกติ’ ส่งผลให้เกิดการเสื่อมของรูขุมขน ซึ่งเรียกว่า การฝ่อของรูขุมขนจากการขาดโปรตีโอไกลแคน หรือการสููญเสียโปรตีโอไกลแคนในเดอร์มัล ปาปิลลา (PFA)

 

 

อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับการฝ่อของรูขุมขนจากการขาดโปรตีโอไกลแคน

ภาวะผมร่วงและความผิดปกติของการเจริญเติบโตของเส้นผมสามารถอธิบายได้จากความเข้มข้นของโปรตีโอไกลแคนที่ควบคุมการเจริญเติบโตของเส้นผมซึ่ง ‘ต่ำกว่าปกติ’ ส่งผลให้เกิดการเสื่อมของรูขุมขน ซึ่งเรียกว่า การฝ่อของรูขุมขนจากการขาดโปรตีโอไกลแคน หรือการสููญเสียโปรตีโอไกลแคนในเดอร์มัล ปาปิลลา (PFA)

 

 

อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับการสููญเสียโปรตีโอไกลแคนในเดอร์มัล ปาปิลลา (PFA)